„Nitryfikacja. Wszędzie tam, gdzie gromadzą się sole amonowe, a dostęp powietrza jest łatwy, rozpoczyna się mikrobiologiczny proces udeniania soli amonowych na azotany. Wytwarza się saletra, cenny i znany od wieków substrat do wyrobu prochu. Stajnie, a zwłaszcza owczarnie, były źródłem saletry. Znajdowano ją również i w glebie. Liebig obok amoniaku zawsze wymieniał i kwas azotowy, jako źródło azotu dla roślin w glebie, a Boussingault oznaczał zawartość azotanów w glebach i wodach.
Nitryfikacja przebiega szybko w podwyższonej temperaturze przy łatwym dostępie tlenu i jest zjawiskiem charakterystycznycm dla gleb żyznych, bogatych w azot.
Nitryfikację uważano za proces chemiczny. Ale już w 1889 r. Winogradski stwierdził, że jest to proces biologiczny i odkrył dwa rodzaje bakterii biorących w tym udział Mtrosomonas utlenia amoniak do kwasu azotawego.
2NH3+302 = 2HN02+2H20 AH = 158 kcal, a Nitrobakter utlenia kwas azotawy na azotowy
2HN02+02 = 2HNOsAH = —38 kcal
W obu procesach wydzielana jest energia, zwłaszcza w pierwszym, która może być zużyta do asymilacji C02 bez udziału światła i chlorofilu. Proces taki nazywamy chemosyntezą. Obecnie znamy więcej takich organizmów. Oprócz Nitrosomonas amoniak udeniają Nitrosococcus, Nitrosospira, Nitrosocystis i Nitrosoglea, a utlenianie azotynów na azotany powoduje również Nitrocystis.“(16)